Historie bewegwijzering

Al meer dan een eeuw is de ANWB nauw betrokken bij de voorbereidingen, de aanmaak, de plaatsing en het onderhoud van de bewegwijzering in Nederland. In 1890 had de ANWB 'het bevorderen van het plaatsen van wegwijzers' op het programma staan. Twee jaar later besloot de ANWB het zelf te gaan doen. Het bleek een schot in de roos te zijn. Ook van de zijde van de overheid kwam er een relatief brede stroom van aanvragen om wegwijzers los en geleidelijk groeide er een situatie, waarin het als vanzelfsprekend werd ervaren dat de ANWB de wegwijzers plaatste.

De eerste wegwijzers overleefden de winter van 1894 niet. De winter was streng, hout was een gewild artikel en de wegwijzers verdwenen in de kachel. Het feit dat fietsen door de gemiddelde burger werd beschouwd als een nogal losbandige en onzedige bezigheid zal aan het verstoken van de wegwijzers zeker hebben bijgedragen. Maar de ANWB liet zich niet zomaar uit het veld slaan. In 1896 werden de eerste ijzeren wegwijzers geplaatst en ze 'hielden'.

In het begin was de functie van de ANWB in de bewegwijzering allesomvattend. De overheid verleende alleen de vergunning. De ANWB financierde, plaatste en beheerde de bewegwijzering, zorgde voor de uniformiteit en bewaakte de continuïteit van de opschriften. Onder dit laatste wordt verstaan dat een plaats, die eenmaal op een wegwijzer is vermeld, op alle volgende wegwijzers wordt herhaald tot men die plaats bereikt heeft.

Voor het beheer heeft de ANWB vanaf het begin een archief bijgehouden van de gegevens van alle wegwijzers. Aanvankelijk werd alles opgetekend in 'stamboeken' en later op kaartsystemen. Tegenwoordig is het archief volledig geautomatiseerd.

Een kleine twintig jaar, tot de opkomst van de auto, bestond er een exclusieve relatie tussen de bewegwijzering en de fiets. De aanvankelijk 'luxe' auto kreeg al gauw een rationele functie waarmee verkeer en vervoer over de weg geboren werden. Parallel daaraan veranderde de functie van de bewegwijzering van een vrijetijdsvoorziening in een zaak van algemeen nut, die financiële ondersteuning uit de overheidskas rechtvaardigde.

In 1922 zegt het Departement van Waterstaat voor het eerst een jaarlijkse subsidie toe van maximaal twaalfduizend gulden. Na de Tweede Wereldoorlog loopt het aandeel van de overheid geleidelijk op naar circa 50% in 1965 tot goed 95%. De overige 5% wordt door de ANWB gefinancierd. Zo groeiden we steeds meer toe naar de huidige situatie waarin de overheid voor de algemene bewegwijzering de opdrachtgever is en de ANWB opdrachtnemer.

Via het PDF-bestand (Acrobat Reader) onderaan deze pagina, kunt u een chronologisch overzicht van de mijlpalen in de bewegwijzering downloaden.
Als u geen Acrobat Reader heeft, klik dan hier!

Mijlpalen Bewegwijzering