De Traumahelikopter

'Trauma' komt uit de Griekse taal en betekent 'wond'. De traumahelikopter is er om ernstig gewonde mensen te helpen. Ambulances doen dat ook, maar er zijn verschillen.

Natuurlijk: een ambulance rijdt en een traumahelikopter vliegt. Maar er is nog iets anders aan de hand. De traumahelikopter brengt een verpleegkundige én een arts naar de gewonde toe. In een ambulance zit alleen een verpleegkundige die de gewonde kan verzorgen.

In een ambulance rijden een chauffeur en een verpleegkundige (zuster of broeder). Die kunnen heel veel. Hun belangrijkste taak is de gewonde zo goed mogelijk verzorgen en zo snel mogelijk naar een ziekenhuis brengen. De dokters in het ziekenhuis voeren dan de medische behandeling uit.

Aan boord van een traumahelikopter zijn een piloot, een verpleegkundige en een dokter. Geen gewone huisarts, maar een medisch specialist. Dat is precies zo’n arts als die in het ziekenhuis werken. Deze dokter heeft veel vaker zwaargewonden behandeld dan een huisarts. Het is te vergelijken met wanneer je zelf ziek of gewond bent. Dan ga je eerst naar de huisarts. Als het een ingewikkelde, ernstige ziekte of wond is, verwijst de huisarts je door naar een specialist in het ziekenhuis.

Als de medisch specialist met de traumahelikopter bij een ernstig gewonde komt, kan de behandeling meteen beginnen. De arts kan de gewonde bijvoorbeeld onder narcose brengen – dat betekent verdoven – zodat die minder pijn heeft. Ook kan de arts een buisje inbrengen, zodat de gewonde voldoende zuurstof binnenkrijgt. Als deze dingen niet meteen op de plaats van het ongeluk gebeuren, kan de gewonde dood gaan. Verpleegkundigen mogen dit soort dingen niet altijd doen. Een dokter wel.

Het is handig om met een traumahelikopter naar een ongeluk te gaan. Want de traumahelikopter kan wel 240 kilometer per uur vliegen. Ook heeft hij geen last van files en hoeft niet om te 'rijden'. Hierdoor kan de traumahelikopter ongeveer drie keer zo snel bij een ongeluk zijn als een ambulance. Eén arts kan in een heel groot gebied ingezet worden. Zo kan de arts veel ervaring opdoen.

Uit een onderzoek is gebleken dat het eerste uur na een ongeluk heel belangrijk is voor de gewonde. Dit wordt het ‘gouden uur’ genoemd. In dit uur moet er meteen goede hulp worden gegeven. Het team van de traumahelikopter kan deze hulp razendsnel geven, want de behandeling van de gewonde begint al op de plaats van het ongeluk. De ambulance moet de gewonde eerst naar het ziekenhuis brengen, waar de behandeling pas kan beginnen.

Als er ergens een ongeluk is gebeurd, belt iemand zo snel mogelijk het alarmnummer 112. De mensen aan de telefoon bij 112 beslissen of er een traumahelikopter moet worden gestuurd. Daar zijn speciale regels voor. Vinden de mensen bij 112 het nodig, dan wordt het team van de dichtstbijzijnde helikopter gewaarschuwd. Een ambulancebroeder kan ook om de traumahelikopter vragen als hij ziet dat er snel een dokter nodig is.

De helikopter vertrekt binnen twee minuten naar het ongeluk. Dit kan zo snel, omdat de piloot, de arts en de verpleegkundige in een aparte kamer vlak bij de helikopter zitten. Zij hebben in het ziekenhuis geen andere taken. Bij het ongeluk zoekt de piloot een goede landingsplaats. Soms is dat heel moeilijk, omdat er midden in de stad vaak allerlei dingen in de weg staan. Eenmaal aangekomen doen de arts en de verpleegkundige alles om de gewonde te helpen.

De meeste ongelukken waarvoor de trauma-helikopter wordt opgeroepen zijn verkeersongelukken (70 procent). De rest bestaat uit bijvoorbeeld bedrijfsongelukken (vaak met machines), mensen die van steigers en daken vallen, verdrinkingen en steek- en schietpartijen.

Als de helikopter wordt opgeroepen, wordt er ook altijd een ambulance naar hetzelfde ongeluk gestuurd. Eerst behandelt de medisch specialist uit de helikopter de gewonde. Daarna wordt de gewonde meestal met de ambulance naar het ziekenhuis gebracht. De medisch specialist gaat vaak mee in de ambulance om de ingewikkelde apparaten te bedienen en de gewonde in leven te houden. De helikopter vliegt mee naar het ziekenhuis om de arts weer op te pikken. Dan is het team weer compleet en klaar voor een nieuwe oproep. Soms wordt de gewonde met de helikopter naar het ziekenhuis gebracht.

De traumahelikopter wordt het meest opgeroepen voor verkeersongelukken (70 procent). Verder vliegt hij naar bijvoorbeeld bedrijfsongelukken (vaak met machines), ongelukken met mensen die van steigers en daken vallen, verdrinkingen en steek- en schietpartijen.

In 1995 startte de ANWB samen met het Academisch Ziekenhuis Vrije Universiteit in Amsterdam een traumahelikopter. In augustus 1997 ging de tweede helikopter vanuit Rotterdam Airport vliegen. De traumahelikopters staan zeven dagen per week klaar, van 's morgens 7.00 uur tot 's avonds 19.00 uur.

Tot 1998 waren de traumahelikopters op proef. Er werd onderzocht of ze wel nuttig waren. Uit onderzoeken is gebleken dat traumahelikopters levens sparen. Daarom heeft de minister besloten dat de helikopters in Amsterdam en Rotterdam mogen blijven vliegen. Daarnaast mogen er nog twee traumahelikopters in Nederland vliegen. Deze vliegen nu vanuit Groningen en Nijmegen. Op het kaartje zie je dat de traumahelikopters dan in bijna heel Nederland hulp kunnen bieden. De rode cirkels zijn de gebieden waar traumahelikopters uit Duitsland en België vliegen. Die komen ook wel eens naar een ongeluk in Nederland.

Voor meer informatie kun je kijken op www.anwb-medical-air.nl